Sakallı!..’ Bu lakap Galatasaray camiasının adı bayraklaşmış önemli simalarından biri olan Celal Yalnız’a ait. Felsefeci, âlim/akil bir adam sözünü ettiğim. Son Osmanlı üdebasından (=edib, edeb sahibi, zarif kimse) rahmetli Mahir İz ondan bir hatıra naklediyor: ‘Bir gün Sakallı Celal’e Kadıköy vapurunda rastlamıştım. Sizi hâlâ huzura kavuşmuş göremiyorum. Ne istiyorsanız, ne düşünüyorsanız, hatta şimdiye kadar düşünmediklerinizin hepsini Mustafa Kemal Paşa yaptı. Neden hâlâ memnun değilsiniz, diye sordum. Bana, sen hiç tiyatroya gitmedin mi, diye sorup devam etti: Perde açılır, karyolaya uzanmış bir hasta görürsün, başında ilaç veren bir de hemşire vardır.
Biraz sonra doktor içeri girer, nabız yoklar, reçete yazar… Aslında ortada ne hasta, ne hemşire ne de doktor vardır. Bunların hepsi bilirsin ki rolden ibarettir. İşte bizim Cumhuriyetimiz de öyle. Yaşasın Cumhuriyet rolünden ibaret, diye karşılık verdi!”
Bu mazi tablosunu nakledişimin sebebi gündemdeki tartışmaların 1960-80 arasında neyin neden ve nasıl olduğunu unutturduğunu ya da olan biteni şimdi farklı bir kalıba dökmenin işimize geldiğini düşünmem. Demirel’in ‘şapkasını alıp gittiği’ yılların nemenem bir cendere olduğunu hatırlatmak gerek.
12 Eylül sabahı Bülent Ecevit, Rahşan Ecevit, Süleyman Demirel, Nazmiye Demirel Hamzaköy yolcusuydu. 12 Mart cuntası döneminde komutanlar Gürler, Tağmaç, Kayacan ve Muhsin Batur Demirel’in karşısındaydı.
İma bile yasaktı
1961 Anayasası kabul edildikten sonra siyasetin önü tehditle açılmıştı. Cumhurbaşkanının nasıl seçileceğini belirleyen ihtilal anayasasının yürürlüğe girmesinin üzerinden daha birkaç ay geçmişken askerler Meclis’in kendince bir tercihte bulunma eğiliminde olduğunu haber alınca muhtemel cumhurbaşkanı adayı Samsun senatörü Ord. Prof. Ali Fuad Başgil’i başbakanlığa getirtip başına silah dayanarak tehdit etmişler ve adaylıktan vazgeçmemesi halinde ortada ne meclis ne siyasi parti bırakacaklarını tebliğ edip Org. Cemal Gürsel’i tek aday olarak Çankaya’ya taşımışlardı.
Aynı süreçte parti liderlerine ‘ Çankaya Protokolu’ adı verilen bir belgenin imzalatıldığını, bununla siyasetin elinden 27 Mayıs’ı eleştirmeme taahhüdü alındığını da biliyoruz… Bu da yetmedi. 5 Mart 1962’de Anayasa Nizamını, Milli Güvenlik ve Huzuru Bozan Fiiller Hakkında Kanun adı altında bir yasa çıkarıldı. Bununla 27 Mayıs darbesini değil açıktan ima yoluyla dahi eleştirmek suç haline geliyordu.
AP’nin ilk genel başkanı Ragıp Gümüşpala’nın vefatıyla Süleyman Demirel’in siyaset sahnesine çıktığı tablo budur. 1965 seçimlerinin ardından tek başına iktidara gelen Demirel’in 1969’a kadar olan devrede ekonomik alanda cumhuriyet tarihinin en yüksek performansını sergilediği herkesin bildiği bir gerçek. Rahmetli Turgut Özal’ın da DPT müsteşarı olarak Demirel’in yanında yer aldığı yıllardan söz ediyorum.
Bu dönem aynı zamanda ‘Ordu- Gençlik El ele’ sloganının hâlâ geçerli olduğu, sol kadroların askerlerle birlikte ihtilal yapıp iktidarı ele geçirmeyi planladığı dönemdir. Yani ‘Cici Demokrasi, Sandık Demokrasisi, Gardrop Devrimciliği’ laflarının havada uçuşmaya başladığı ‘Meclis tiyatrodan ibaret, siyaset aktörlerinin hem hırsız hem kukla olduğuna, Türkiye’nin gerçekte Amerika’nın işgali altında olduğuna’ inanılan yıllar…
Bunlar söylenirken Demirel, Sovyetler Birliği’yle ilişkileri derinleştiren bir dizi yatırım kararının altına imza atmasının yanı sıra Amerika’ya giren uyuşturucunun kaynağının Türkiye olduğu zannıyla haşhaş ekiminin yasaklanmasını talep eden Washington’a ret cevabı verdiği için ABD tarafından kara listeye alınmıştı. Ancak gerçek böyle olsa da Amerikalıların adamı ‘Morisson Süleyman’dı başbakan.
9 Mart 1971
Genç subaylar, ardından komutan düzeyinde askerler bu ortamda ilk kez 1969 seçimlerine doğru sol hareketin sivil lideri Doğan Avcıoğlu’yla temas kurmaya başladılar. Kiminin içinde 27 Mayıs’tan, kiminde 22 Şubat ve 21 Mayıs’tan kalmış ukte vardı.. Kimi Süleyman Demirel’e öfkeliydi. Başını emekli general Cemal Madanoğlu’nun çektiği 27 Mayısçı subaylardan oluşan grup destek almayı umduğu albay ve generallerle temasa geçip onları darbe fikrine ikna etmek için kolları sıvadı.. Kısa süre sonra üç silahlı kuvvette üst düzeyde bağlantı hazırdı. Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kurmay Başkanı Korgeneral Faruk Güventürk, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Kurmay Başkanı Koramiral Kemal Kayacan, Yüksek Askeri Şûra Üyesi Hava Korgeneral Muhsin Batur elde edilmişti. O aşamada 27 Mayıs’a ihtilal gerçekleştirildikten sonra lider aranmasının doğurduğu sıkıntıları göz önüne alan grup Cemal Madanoğlu’nun görevde olmaması dolayısıyla Orgeneral Faruk Gürler’e darbe teklifiyle birlikte darbenin liderliğini yapma önerisini götürdü.
Gürler’in öneriyi kabul etmesiyle planın gerçekleşeceği umudu cuntayı heyecanlandırdı. Çark artık daha büyük bir cesaretle çevrilebilir görünüyordu. Cunta Kara Kuvvetleri Komutanı olması beklenen Org. Kemal Atalay’ı safdışı edip sürpriz bir kararla bu göreve Org. Faruk Gürler’in atanmasını sağladı. Gürler’i kontrol edip, onun cuntanın sivil kadrolarıyla temas ve koordinasyonunu sağlayacak kişi Genelkurmay Planlama Dairesi Başkanı Tümgeneral Celil Gürkan’dı.
Ana kadrosu 32 kişiden oluşan, fikri önderliğini Doğan Avcıoğlu’nun yaptığı Madanoğlu Cuntası o noktadan sonra ihtilalin nasıl yapılacağına değil, ihtilal sonrası ne yapılacağına kafa yormaya başladı. Faruk Gürler Devlet Başkanı, Muhsin Batur Başbakan olacaktı. Devrim Anayasası’nın yürürlüğe sokulmasını takiben Devrim Meclisi oluşturulacak, onun üzerinde yetkilerle donatılmış, aralarında Doğan Avcıoğlu, Cemal Reşit Eyüboğlu, İlhan
Selçuk, Mümtaz Soysal gibi isimlerin yer alacağı sekiz kişilik bir Devrim Konseyi kurulacaktı.. Hazırlanan taslaklarda izlenecek yeni siyaseti ve bunun mantığını kitlelere taşıyacak bir Devrim Partisi kurulması yanında darbenin adaletini yansıtacak Devrim Mahkemeleri de unutulmamıştı.
‘Siz cunta üyesisiniz komutan’
Olaylar bu istikamette gelişirken 28 Aralık 1970 tarihinde komutanları Hükümet’le buluşturan kritik iki Milli Güvenlik Kurulu toplantısı yapıldı. Bunlardan ilkinde ordu ve hükümet arasındaki ipler cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın sıkıyönetim ilanı teklifine ‘Sıkıyönetim ordunun hükümetin emrinde olduğu intibaı verir’ diye karşı çıkan Kara Kuvvetleri Komutanı Org. Faruk Gürler’e Süleyman Demirel’in ‘Bu ne demek. Ordu hükümetin emrinde değil mi’ sözü damgasını vurdu. İkincisinde ise Hava Kuvvetleri Komutanı Org. Muhsin Batur’un cunta üyesi olduğu yüzüne karşı açığa vuruldu. Org. Batur’un sonradan ‘Başbakan’la aramızda hafif bir tartışma çıktı’ diye naklettiği MİT’e ait Marmara Köşkü’nde yapılan toplantıydı bu. Paşa’nın ‘hafif tartışma’ dediği tablo gerçekte şöyleydi: MİT Müsteşarı Fuat Doğu ‘Balon harekatı adı verdiğimiz çalışma sonucunda teşkilatımız, parlamentodaki bazı kişilerle, ordu içindeki bazı kesimlerin ortaklaşa cunta çalışmaları içinde olduğunu tespit etmiştir. Cuntanın ordu üst kademeleri ile ilişkileri, ordu içinde kontakt kurduğu komutanlar vardır’ deyince Org. Batur ‘Ordu içinde kontakt kurulan komutan kim’ diye sormuş Fuat Doğu biraz duraksadıktan sonra bunu ‘Sizsiniz komutanım…’ diye cevaplamıştı.
9 Mart 1971 darbe planı birkaç hafta sonra ABD’nin müdahalesiyle akim kalana kadar öylesine güç kazandı ki MİT kurumsal olarak kendisini korumaya alıp başbakana bilgi akışını kesti. Hazırlanan istihbarat dosyaları 12 Mart muhtırasından sonra Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç ve 1. Ordu Komutanı Org. Faik Türün’ün kontrol ettiği sıkıyönetim savcılarının işine yaradı.
Ordu, tasfiyeyi Demirel’e imzalattı
Kaderin garip cilvesi olarak 9 Mart darbesini planlayanların ordudan tasfiye edilmesine ilişkin kararı imzalamak Süleyman Demirel’e kaldı. “Bir albay geldi. Dedi ki, efendim bir takım üniformalı kişiler var, emekli edilecek, imzalar mısınız? Ver imzalayayım, dedim. Hâlâ başbakanım. Fakat artık Güniz Sokak’ta oturuyorum. Getirdi adam. Tuğg. Mehmet Tuğcu, Genel Kurmay Başkanı’nın özel kalem müdürü. Yok bilmem Kemal Tunusoğlu Hava Kuvvetleri Komutanı’nın özel kalem müdürü. Celil Gürkan, Plan ve Prensipler Dairesi’nin komutanı. Çok parlak bir general. Meğer devlete el konursa, bundan sonra neler yapılacağının planlarını bunlara yaptırmışlar. Tabii mesele oraya gelince, o plan uygulanamayınca bunlar tasfiye oldu iyi mi?”
Beş general, bir amiral ve 35 albay o gün apar topar emekliye sevk edildiler. Gürler ve Batur’un bilgisi dahilinde, onların karargahında Demirel’i devirme hesapları yapanlar, yine Gürler ve Batur’un bilgisi dahilinde hem de devrik Demirel’in imzasıyla tasfiye edildiler.
Yazar ve Yazının Orjinali : AVNİ ÖZGÜREL
Benzer Yazılar
- Kaçıp giden şapka; idama kalkan parmak
- NTV Tarih Atatürk’ün soyağacını yayınladı
- Devrimcileri Darbecilikle Yaftalamak Psikolojik Harekattır
- Meslektaşları ve Yakınları, öldürülen gazeticileri anıyor
- Taraf’dan Genelkurmay’a 8 temel soru
BUNLARDA VAR
Bu Sayfayı Yazdır
68’i anlamak, çarpıtmak ve ondan yararlanmak
